"Etno lab" – istraživanje muzičke i plesne tradicije Paštrovića

Od 6. do 10. decembra 2017. godine Društvo za kulturni razvoj „Bauo“ iz Petrovca na Moru uspješno je realizovalo prvo međunarodno multidiciplinarno sistematsko terensko istraživanje i proučavanje muzičke i plesne tradicije i običaja Paštrovića, naslovljeno „Etno lab“.

Na ovom projektu učestvovalo je više referentnih etnomuzikologa, etnokoreologa, etnologa i antropologa, koji žive i rade u Crnoj Gori, Srbiji i Bosni i Hercegovini: prof. dr Selena Rakočevuć (Fakultet muzičke umetnosti, Beograd, Akademija umetnosti, Novi Sad), doc. dr Vesna Karin (Akademija umetnosti, Novi Sad, Akademija umjetnosti, Banja Luka), asistentkinja doktorantkinja Martina Karin (Akademija umetnosti, Novi Sad), istraživač saradnik doktorand Miloš Rašić (Etnografski institut SANU, Beograd) i Davor Sedlarević, spec. vaspitač tradicionalnih igara (JU Centar za kulturu – KUD „Mijat Mašković“, Kolašin), a podršku su im pružili i rukovodioci projekta Dušan Medin, arheolog i master menadžer u kulturi (JU Muzeji i galerije Budve) i Mila Medin, izvršna direktorica Društva za kulturni razvoj „Bauo“, apsolventkinja Fakulteta organizacionih nauka u Beogradu. Saradnički tim činili su i volonteri, članovi Društva „Bauo“, među kojima su se posebno istakli i doprinijeli folkloraši Ivana Batričević Vasiljević, Jovan Đukić i Ljubica Davidović. Stručne konsultacije i pomoć pri osmišljavnju i organizaciji istraživanja pružila je dr Zlata Marjanović, etnomuzikološkinja, iz Pančeva, koja od 1987. godine istražuje muzičku tradiciju i običaje Crnogorskog primorja od Boke Kotorske do Spiča, a posljednjih godina veoma aktivno izučava Paštroviće i njihovu baštinu.

Tokom realizacije projekta istraživači i kazivači imali priliku da prisustvuju stručnim predavanjima koja su održana u Spomen domu „Crvena komuna“ u Petrovcu (JU Muzeji i galerije Budve). Cilj predavanja i pratećih diskusija bio je da se učesnici „Etno laba“ na sveobuhvatan način upoznaju sa različitim novijim inicijativama, projektima i praksama u domenu istraživanja, afirmacije i zaštite nematerijalne kulturne baštine u Crnoj Gori: 7. decembar 2017. – doc. dr Vedrana Marković, muzička predagoškinja (Muzička akademija Crne Gore) – mogućnosti upotrebe paštrovske muzičke tradicije u muzičkoj pedagogiji (solfeđu); 9. 12. 2017. – mr Milica Nikolić, etnološkinja-antropološkinja (Ministarstvo kulture Crne Gore) – normativni okvir zaštite nematerijalne kulturne baštine u Crnoj Gori, i 9. 12. 2017. – Aleksandra Kapetanović, spec. arhitektica-konzervatorka (NVO Centar za održivi razvoj Expeditio, Kotor) – participativni proces u zaštiti kulturne baštine, s posebnim osvrtom na primjere iz Boke Kotorske.

Tokom trajanja projekta obavljeni intervjui sa preko dvadeset Paštrovića i Paštrovki, kao i ostalih sugrađana koji žive na prostoru opštine Budva, uglavnom srednje i starije životne dobi. Oni su tom prilikom demonstrirali djelove raznih običaja koje su praktikovali i dalje praktikuju. Takođe, evidentirano je više desetina tradicionalnih pjesama koje su izvođene u Paštrovićima u raznim prilikama (godišnji i životni ciklus običaja), čime je potvrđeno bogatstvo i raznovrsnost muzičke tradicije ovog kraja. Projekat je posebno bio fokusiran na dokumentovanje i arhiviranje podataka o nekadašnjoj plesnoj praksi pa se može reći da je u tom smislu ostvaren znatan doprinos jer je dokazano da su Paštrovići i Paštrovke imali prepoznatljiv plesni repertoar sastavljen od tradicionalnih, ali i modernih plesova.

Istraživači su, u okviru obilazaka paštrovskih lokaliteta i upoznavanja sa tradicijom baštinom ovog kraja, posjetili manastire Gradište, Reževići i Praskvicu, kao i Spomen dom „Crvena komuna“ i Spomen dom „Reževići“ (JU Muzeji i galerije Budve), gdje su pogledali stalne i trenutne postavke.

Neki od rezultata ovog projekta, osim sakupljanja brojnih podataka o muzičkoj i plesnoj tradiciji i običajima Paštrovića, koji će biti analizirani i u doglednoj budućnosti objavljeni u naučno-stručnom zborniku radova, svakako su i afirmacija ove vrste tradicije, prije svega među lokalnom populacijom raznih generacija, na čemu tek treba raditi. Prema planu, istraživanje će se nastaviti i narednih godina, pošto ovaj kraj ima i njeguje bogatu i reprezentativnu nematerijalu kulturnu baštinu, čijem izučavanju, i pored dosadašnjih saznanja i rezultata, tek predstoji multidisciplinarno naučno izučavanje i valorizacija.

Projekat “Etno lab” finansijski je podržan od Opštine Budva putem Konkursa za raspodelu sredstava lokalnim nevladinim organizacijama za 2017. godinu, a finansijska i logistička podrška pružene su i od Turističke organicazije opštine Budva, HG Budvanska rivijera, Mediteran reklama d. o. o., JU Muzeji i galerije Budve, kao i od porodice Ilije i Marine Medin iz Petrovca na Moru.