Dušan Medin: Film "Karaula": rodno i kvir iščitavanje
Na samom kraju 2025. godine, Društvo za kulturni razvoj „Bauo“ iz Petrovca na Moru realizuje projekat posvećen ljudskim i manjinskim pravima i kulturi. U pitanju je ciklus od četiri zasebna onlajn predavanja, na različite teme, relevantnih crnogorskih stručnjaka/kinja, istraživača/ica i aktivista/kinja.
Doktorand Dušan Medin, arheolog i master menadžer u kulturi i medijima, održao je predavanje posvećeno izuzetnom filmskom ostvarenju režisera Rajka Grlića „Karaula“ (2006), odnosno njegovom rodnom i kvir iščitavanju. U prvom planu filma dominira narativ uronjen u prepoznatljivo balkansko militarizovano i patrijarhalno okruženje, obilježeno strogom hijerarhijom, jasno definisanim odnosima nadređenih i podređenih, kao i rigidno normiranim rodnim ulogama. Muški likovi gotovo su u potpunosti određeni vojničkom funkcijom, disciplinom i poslušnošću, dok je pozicija žene marginalizovana i svedena na objektifikaciju i seksualizaciju. Prostorni okvir dodatno pojačava osjećaj izolacije, surovosti i oskudice, dok se atmosfera latentnog konflikta i nadolazeće krize neprestano osjeća u pozadini narativa. Istovremeno, film funkcioniše i kao kritika, pa i ironijsko razotkrivanje takvog okoštalog poretka. Kroz niz situacija i odnosa, „Karaula“ otvoreno preispituje i destabilizuje dominantne društvene i rodne norme: dolazi do zamjene uloga nadređenih i podređenih, relativizacije autoriteta, dekonstrukcije hegemonijske muškosti, kao i naglašavanja emocionalne i tjelesne bliskosti među likovima. Upravo ti elementi otvaraju prostor za kvir čitanje filma, u kojem se vojni kolektiv, zamišljen kao simbol discipline i kontrole, pokazuje i kao mjesto pukotina, ambivalentnosti i potisnutih želja. U tom smislu, „Karaula“ se može čitati kao suptilna, ali snažna sugestija mogućnosti drugačijeg, fluidnijeg i liberalnijeg društvenog uređenja, koje se paradoksalno nazire upravo u trenutku raspada starog sistema.
Ciklus onlajn predavanja moguće je pregledati i preslušati na veb-sajtu i YouTube kanalu Društva za kulturni razvoj „Bauo“, kao i na društvenim mrežama Facebook i Instagram.
