Publikacija "Petrovačka Crvena komuna" Jova U. Zenovića
Godine 2020. bila je „okrugla”, stota godišnjica petrovačke Crvene komune – prve komunističke opštine na Jadranu, formirane 1920, međutim, usljed opštepoznatih razloga uzrokovanih pandemijom koronavirusa COVID-19 i krizom u svijetu, javno obilježavanje ovog izuzetno važnog datuma – izostalo je. Stoga je JU Muzeji i galerije Budve, u čijem sastavu funkcioniše i Spomen-dom „Crvena komunaˮ, 2021. skromno podsjetila na istorijat nastanka petrovačke Komune, dok je prigodni program organizovan tek na 102. obljetnicu, 3. septembra 2022. godine.
Aktuelne, 2025. godine, navršava se 105. godišnjica, a jedna od centralnih aktivnosti jeste upravo objavljivanje stručne publikacije Petrovačka Crvena komuna Jova Uroševog Zenovića. Nije potrebno naročito isticati da je riječ o uglednom arhitekti, urbanisti, društvenom i političkom djelatniku, poznatnom crnogorskoj javnosti po svom višedecenijskom pregalaštvu za dobrobit rodnog mjesta, jednom od inicijatora i zagovornika ponovnog uspostavljanja petrovačke opštine kao zasebne lokalne samouprave.
Zenović već godinama, u kontinuitetu, svojim tekstovima doprinosi memorijalizaciji Crvene komune u javnom diskursu, podsjećajući na njene osobenosti, karakteristike i društveno-politički značaj, ne samo na nivou Petrovca i Paštrovića, već i mnogo šire. Na to ukazuje podatak da su djelovi teksta koji se objavljuju u ovoj knjizi, u nešto drugačijem obliku, ranije publikovani povodom godišnjica Komune. U feljtonima Vijesti (7–11. oktobar 2010) – prilikom obilježavanja 90 godina, u Paštrovskom almanahu IV: za 2017–2021. godinu (objavljenom 2021) – prilikom jednog vijeka, te u feljtonu Pobjede (31. avgust – 4. septembar 2022) – na 102. godišnjicu. O Crvenoj komuni autor je opsežno pisao i u Studiji o opravdanosti osnivanja Opštine Petrovac (2015), kao i u posebnoj publikaciji Istorijsko i kulturno nasljeđe Petrovca: 1920–1941–2021. (2021) – prvoj koja sveobuhvatno sagledava prošlost i baštinu ovog mjesta.
U najnovijem izdanju koje je pred čitaocima tekst je na više mjesta izmijenjen i dopunjen, dodati su određeni novi djelovi, dati potpisi ilustracija i dopisana srednja tj. imena očeva ranih petrovačkih komunara, a, što je najbitnije, tekst se prvi put objavljuje bilingvalno – na našem i engleskom jeziku. Odluka izdavača, JU Muzeji i galerije Budve, i uredništva da se knjiga publikuje i na jednom od najvećih svjetskih jezika proistekla je iz želje da se o povijesti i kulturi Petrovca čuje i čita internacionalno. Činjenica da je sjećanje o petrovačkoj Crvenoj komuni, koja je trajala samo 403 dana, i danas izuzetno živo i važan dio identiteta ljudi ovog kraja, govori nam o značaju koji umnogome prevazilazi lokalni, nacionalni i regionalni kontekst. Priča o jedinstvu i viziji petrovačkih komunara priča je o snazi i potencijalu nevelike lokalne zajednice koja, i 105 godina kasnije, istinski inspiriše i nove generacije.
U Petrovcu, 3. septembra 2025. godine
Milica Stanić Radonjić i Dušan Medin,
urednici izdanja
Publikaciju je mouće preuzeti klikom na ovaj link, jer je u pitanju nekomercijalno izdanje.
